Kadın sağlığı, koruyucu tıp ve jinekolojik onkoloji alanındaki en devrimsel tıbbi buluşların başında HPV (Human Papilloma Virus) aşısı gelmektedir. Rahim ağzı (serviks) kanseri, dünya genelinde kadınlar arasında en yaygın ve ölümcül tümör patolojilerinden biri olmasına rağmen; etiyolojisi (kök nedeni) tamamen yüksek riskli onkojenik HPV suşlarına bağlı olduğundan, aşılama yoluyla %100'e yakın bir oranla tamamen önlenebilen yegane solid kanser türüdür. HPV aşısı, virüsün kanser yapıcı DNA parçacıklarını içermeyen, sadece dış protein kılıfını taklit eden biyoteknolojik bir yapıya sahiptir; bu nedenle hastaya virüs bulaştırma veya jinekolojik bir yan etki yaratma riski tıbben sıfırdır. Günümüzde en gelişmiş koruma yelpazesine sahip olan 9 Valanlı HPV Aşısı (Gardasil 9); rahim ağzı kanserlerinin %90'ından sorumlu en ölümcül HPV Tip 16 ve 18 ile genital siğillerin %90'ına yol açan HPV Tip 6 ve 11 dahil olmak üzere toplam 9 yüksek riskli suşa karşı ömür boyu demir kubbe oluşturur. Op. Dr. Semra Çapar kliniğinde jinekolojik onkoloji tarama check-up programları, yüksek hassasiyetli moleküler HPV DNA tahlilleri ve kişiye özel yaş kriterlerine göre kalibre edilmiş Gardasil 9 aşı takvimleri tam hasta konforu gözetilerek uzmanlıkla yürütülmektedir.
Uluslararası jinekolojik ve onkolojik otoritelerin (WHO, CDC, ACOG) güncel bağışıklama kılavuzlarına göre, HPV aşısının dozaj şeması, biyolojik etkinliği ve yaş gruplarına göre yönetim protokolleri şu tıbbi kurallara göre yapılandırılmaktadır:
-
9 - 14 Yaş Arası Dönem (Altın Pencere - 2 Doz): HPV aşısının jinekolojik olarak uygulanması gereken en ideal, bağışıklık yanıtının en agresif ve antikor üretiminin en tavan yaptığı altın yaş aralığıdır. Cinsel yaşam henüz başlamadan, yani vücut virüsün hiçbir suşu ile temas etmeden yapılan bu erken evre aşılamada sadece 2 doz (0. ve 6. aylarda) yapılması tam ve ömür boyu jinekolojik koruma sağlamak adına tamamen yeterlidir.
-
15 - 45 Yaş Arası Dönem (Yetişkin Evre - 3 Doz): 15 yaş sınırına ulaşmış veya bu yaş sınırını aşmış olan tüm genç ve yetişkin kadın ile erkeklerde aşı takvimi 3 doz (0., 2. ve 6. aylarda) şeklinde kas içine enjeksiyon olarak uygulanır. Jinekolojik kılavuzlar, cinsel aktifliği olan, evli olan ve hatta geçmişinde HPV virüsü/genital siğil dökümante edilmiş olan 45 yaşına kadar olan tüm bireylerin aşılanmasını şiddetle önermektedir.
Toplumda "Cinsel hayat başladıktan sonra veya HPV testi pozitif çıkınca aşı işe yaramaz" şeklinde jinekolojik olarak çok tehlikeli, tamamen asılsız bir yanlış bilgi mevcuttur. Bir kadın cinsel ilişki yoluyla örneğin HPV Tip 16 virüsünü kapmış olsa bile, 9'lu aşı içeriğinde yer alan kalan diğer 8 ölümcül virüs suşuna (Tip 18, 31, 33, 45, 52, 58 vb.) karşı hala tamamen korumasızdır ve aşı yapıldığında bu suşlara karşı %100 jinekolojik koruma altına alınır. Bu nedenle, smear tahlilinde ASCUS saptanan veya HPV DNA testi pozitif çıkan hastalarda da nüksleri önlemek ve rahim ağzı sağlığını güvenceye almak adına aşı protokolleri kliniğimizde hassasiyetle tamamlanmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
-
HPV aşısı enjeksiyonu uygulanırken veya sonrasında vücutta şiddetli ağrı ya da yan etki yapar mı? Hayır. HPV aşısı jinekolojik cerrahi veya invaziv bir işlem değildir, koldan yapılan basit bir kas içi enjeksiyondur. Sadece aşı yerinde hafif bir kızarıklık, sızı veya anlık hafif bir baş dönmesi gibi kısa sürede tamamen geçen masum etkiler görülebilir.
-
Cinsel hayata başladıktan veya evlendikten sonra HPV aşısı yaptırmak jinekolojik olarak etkili midir? Evet, kesinlikle çok etkilidir. Cinsel aktif kadınlarda virüsün birkaç tipiyle temas edilmiş olsa dahi, aşı içeriğindeki diğer yüksek riskli onkojenik kanser suşlarına ve genital siğil yapan tiplere karşı jinekolojik bağışıklık kazanılması için aşı şarttır.
-
HPV DNA testi sonucu pozitif çıkan veya rahim ağzında yarası (erozyon) olan kadınlar aşı olabilir mi? Evet, olabilir. HPV pozitifliği aşının yapılmasına jinekolojik bir engel teşkil etmez. Hücre hasarının derinleşmesini, virüsün farklı tiplerinin vücuda yerleşmesini engellemek ve lokal bağışıklığı kamçılamak adına bu hastalara mutlaka 3 doz aşı planlanır.
-
9-14 yaş arasındaki çocuklarda aşı takvimi neden 2 doz olarak uygulanırken yetişkinlerde 3 doza çıkıyor? Çocukluk ve ilk gençlik evresinde bağışıklık sisteminin antikor üretme kapasitesi ve hücresel hafızası yetişkinlere oranla katbekat daha güçlüdür. Bu nedenle 9-14 yaş grubuna yapılan 2 doz aşı, yetişkinlerdeki 3 doz aşının sağladığı jinekolojik koruma düzeyine jinekolojik olarak eşdeğerdir.
-
HPV aşısı sadece kadınlara mı yapılır, erkeklerin de aşılanması jinekolojik zincir için gerekli midir? Hayır, aşı erkeklere de mutlaka yapılmalıdır. Erkekler HPV virüsünün en büyük sinsi taşıyıcılarıdır. Erkeklerin aşılanması; hem kendilerini penis, anüs ve boğaz kanserleri ile genital siğillerden korur hem de jinekolojik bulaş zincirini kırarak kadınları korur.
-
HPV aşısı (Gardasil 9) vurulduktan sonra koruyuculuğu kaç yıl sürer, rapel (hatırlatma) dozu gerekir mi? Modern tıp kılavuzlarına ve uzun dönem onkolojik takip dökümanlarına göre, Gardasil 9 aşısının sağladığı hücresel bağışıklık hafızası ömür boyu kalıcıdır. Ameliyatsız veya ilaçsız sağlanan bu koruma için ilerleyen yıllarda bir hatırlatma dozuna ihtiyaç yoktur.
-
Hamilelik (gebelik) veya emzirme dönemindeki kadınlara HPV aşısı jinekolojik olarak uygulanabilir mi? Gebelik döneminde güvenlik verileri tam netleşmediği için hamilelikte aşı yapılması önerilmez, başlanmışsa doğum sonrasına ertelenir. Ancak doğum sonrası emzirme (laktasyon) döneminde aşının süte ve bebeğe hiçbir zararı yoktur, güvenle vurulabilir.
-
HPV aşısı yaptıran bir kadın rutin jinekolojik Pap Smear testlerini tamamen bırakabilir mi? Kesinlikle hayır. En gelişmiş 9'lu aşı rahim ağzı kanserlerinin %90'ından sorumlu en ölümcül suşları engellese de, aşı kapsamında olmayan kalan %10'luk nadir onkojenik tipler için yıllık rutin jinekolojik smear taramalarına düzenli devam edilmelidir.
-
Erkek çocuklarında ve yetişkin erkeklerde HPV aşılama takvimi hangi yaş sınırına kadar jinekolojik olarak önerilir? Erkek çocuklarında da aşılama penceresi kızlar gibi 9 yaşında başlar. Jinekolojik onkoloji kılavuzları, erkeklerde de siğil ve anogenital kanser yükünü sıfırlamak adına cinsel aktiflik durumuna bakılmaksızın 45 yaşına kadar 3 doz aşılamayı onaylamaktadır.
-
HPV aşısı genital siğili (kondilom) olan bir hastada siğilleri jinekolojik olarak tedavi edip yok eder mi? Hayır. HPV aşısı jinekolojik olarak "terapötik (tedavi edici)" değil, "profilaktik (koruyucu)" bir aşıdır. Yani var olan siğilleri jinekolojik olarak eritip yok etmez; ancak siğil yakma/dondurma tedavisinin ardından yeni siğil çıkma nüks risklerini belirgin oranda düşürür.
Rahim ağzı kanser önleyici tarama protokollerimiz, yüksek hassasiyetli moleküler HPV DNA genotiplendirme metotlarımız, dijital kolposkopi imkanlarımız ve 9 valanlı Gardasil 9 koruyucu aşı programlarımız hakkında detaylı tıbbi bilgi almak; Op. Dr. Semra Çapar’ın klinik onkolojik jinekoloji tecrübesiyle bağışıklama takviminizi planlamak için kliniğimizle hemen iletişime geçebilirsiniz.